A1 Grammar — Present Simple (Negative and Questions)

A1 Grammar • Unit 8

Present Simple (Negative and Questions)

Bu sayfada Present Simple zamanında olumsuz cümle ve soru cümlesi kurmayı öğreneceksin. Buradaki asıl amaç sadece do / does ezberlemek değil; günlük rutinleri, alışkanlıkları ve genel gerçekleri yokluk, soru, kısa cevap ve bilgi isteme mantığıyla kullanabilmek. Bu konu, bir önceki dersteki olumlu cümlelerin doğal devamıdır.

Seviye A1 — başlangıç

Bu sayfada do / does • don’t / doesn’t • questions • short answers

Bağlam günlük rutinler, okul hayatı, aile, hafta sonu alışkanlıkları

1) Önce dili görelim

Önce kısa bir sahneye bakalım. Sonra neden do ve does kullandığımızı adım adım açacağız.

Ece:

I get up early on school days, but I do not get up early on Sundays.

Deniz:

My brother plays football after school, but he does not play football on rainy days.

Ece:

Do you walk to school every day?

Deniz:

No, I do not. Does your sister come with you?

Ece:

Yes, she does. She does not like the school bus.

Ses ve kelime desteği

Dinle düğmeleri yalnızca İngilizce örnek cümleleri okur. İngilizce cümlelerdeki kelimelere dokununca Türkçe karşılıkları görünür. Türkçe açıklamalar ve konuşmacı adları bu sisteme dahil değildir.

Burada ne oldu?

Olumlu cümlede fiil doğrudan geliyordu: I get up, he plays. Ama cümle olumsuz ya da soru olunca araya yardımcı yapı geldi: do not, does not, Do you...?, Does she...? Bu yardımcı yapı gelince ana fiil tekrar yalın hâline döner.

2) Önce temel mantık

Present Simple olumlu cümleyi zaten biliyorsan, bu konu çok daha kolay oturur.

Olumlu cümle

Özne + fiil

I like tea.

She likes tea.

Olumsuz ve soru

Özne + do / does + not + fiil
ya da
Do / Does + özne + fiil?

I do not like tea.

Does she like tea?

En kritik nokta

does geldikten sonra ana fiile bir daha -s eklenmez. Yani Does she likes tea? yanlış, Does she like tea? doğrudur. Çünkü -s görevini zaten yardımcı yapı üstlenmiştir.

3) Do ve does ne zaman kullanılır?

Burada yine özneye bakıyoruz. Mantık, bir önceki dersteki he / she / it + -s kuralıyla bağlantılıdır.

Özne	Olumsuz yardımcı	Soru yardımcı	Example
I	do not / don’t	Do ... ?	I do not watch TV every night. Do I need this book?
you	do not / don’t	Do ... ?	You do not walk to school. Do you walk to school?
we	do not / don’t	Do ... ?	We do not eat lunch at home. Do we have homework today?
they	do not / don’t	Do ... ?	They do not play chess on Mondays. Do they play chess on Fridays?
he / she / it	does not / doesn’t	Does ... ?	She does not get up late. Does she get up late?

Kısa formül

I / you / we / they → do / don’t
he / she / it → does / doesn’t

4) Olumsuz cümleler

Bir alışkanlığın ya da rutinin olmadığını söylerken bu yapı kullanılır.

I / You / We / They + don’t

I do not drink coffee.

We don’t play computer games before exams.

They don’t study in the library on weekends.

He / She / It + doesn’t

He does not walk to school.

She doesn’t eat breakfast at home.

It doesn’t open at night.

Neden fiil yalın kaldı?

Çünkü olumsuzluğu artık ana fiil değil, yardımcı yapı taşır. Bu yüzden She doesn’t eats breakfast. değil, She doesn’t eat breakfast. denir.

5) Soru cümleleri

Birinin bir şeyi yapıp yapmadığını sormak için yardımcı yapı başa gelir.

Do ile sorular

Do you like science?

Do they have music class on Friday?

Do we need our notebooks today?

Does ile sorular

Does your father work on Saturdays?

Does she read story books at night?

Does it rain a lot in winter?

Kalıp: Do / Does + subject + base verb + ... ?
Yani soru kurarken fiilin başına doğrudan ek getirmiyoruz; yardımcı yapıyı başa taşıyoruz.

6) Kısa cevaplar

A1 seviyesinde çok kullanılır. Uzun cevap vermek yerine kısa cevapla da konuşma sürdürülebilir.

Soru	Kısa olumlu cevap	Kısa olumsuz cevap
Do you play tennis?	Yes, I do.	No, I do not.
Does she like cartoons?	Yes, she does.	No, she does not.
Do they study hard?	Yes, they do.	No, they do not.

Dikkat

Kısa cevapta ana fiil tekrar edilmez. Yes, she does. deriz; Yes, she does like. şeklinde kurmayız.

7) En sık yapılan hatalar

Türkçe konuşan öğrenciler burada genelde aynı birkaç noktada takılır.

Yanlış: She don’t like milk.

Doğru: She doesn’t like milk.

Yanlış: Does he likes football?

Doğru: Does he like football?

Yanlış: He doesn’t plays chess.

Doğru: He doesn’t play chess.

Yanlış: You not walk to school.

Doğru: You do not walk to school.

Yanlış: Likes she music?

Doğru: Does she like music?

Neden bu hatalar oluyor?

Türkçede yardımcı fiil zorunluluğu İngilizcedeki kadar görünür değildir. Bu yüzden öğrenci ya yardımcıyı tamamen atar, ya da yardımcıyı koyup ana fiile de yanlışlıkla -s bırakır. Bu derste en önemli hedeflerden biri, bu iki hatayı temizlemektir.

8) Etkileşimli çalışma

Şimdi konuyu alıştırmalarla yerleştirelim.

A. Boşluk doldurma

Doğru seçeneği seç.

1) She _____ like tea.

2) _____ they study in the library?

3) My father _____ work on Sundays.

4) Does she _____ breakfast at home?

Skor: 0 / 4

B. True / False

Cümledeki gramer açıklaması doğruysa True, yanlışsa False seç.

1) “Does he plays basketball?” cümlesi doğrudur.

2) “They don’t come to school by bus.” cümlesinde yardımcı yapı doğrudur.

3) “She don’t like math.” cümlesi doğrudur.

C. Çoktan seçmeli mini test

1) Which sentence is correct?

2) Which sentence means “Onlar hafta sonu ders çalışmaz.”?

3) Which short answer is correct?

D. Cümleyi düzelt

She don’t get up late.
Does your brother studies English?
They not play football after school.
Does he likes cartoons?

Her cümleyi defterinde doğru şekilde yaz.

E. Kısa üretim görevi

Aşağıdaki yönergeye göre 4 kısa cümle yaz:

Kendi rutinlerinden biriyle ilgili bir olumsuz cümle yaz.
Annen, baban ya da kardeşin hakkında bir doesn’t cümlesi yaz.
Arkadaşına soracağın bir Do you...? sorusu yaz.
Bir başka kişi hakkında bir Does he / she...? sorusu yaz.

9) Hızlı tekrar

Konunun omurgasını tek kutuda görelim.

Olumsuz yapı

I / you / we / they + don’t + base verb

he / she / it + doesn’t + base verb

Soru yapısı

Do + I / you / we / they + base verb?

Does + he / she / it + base verb?

Altın kural

Does ya da doesn’t gördüğün anda ana fiili zihninde hemen yalın hâle çevir. Bu refleks oturursa, konunun en zor kısmı çözülmüş olur.