Ders hedefleri

Bu dersin sonunda şunları net biçimde yapabiliyor olman gerekiyor:

• Öğretim modeli ve yöntem-teknik ayrımını doğru kurabilmek,
• İş birlikli öğrenme, tam öğrenme ve bireyselleştirilmiş öğretim yaklaşımlarını örnek olaylarda tanıyabilmek,
• Öğretim ortamının nasıl yapılandırıldığına bakarak doğru modeli seçebilmek.

Konu neden önemli?

Öğretim sadece tek tek yöntemlerden oluşmaz; bazen dersin bütün yapısı daha büyük bir modele göre düzenlenir. Öğrencilerin grup hâlinde mi çalıştığı, eksik öğrenmeler tamamlanmadan ilerlenip ilerlenmediği, herkesin aynı hızda mı yoksa bireysel hızda mı ilerlediği, öğretimin hangi anlayışla kurgulandığını gösterir.

Bu yüzden öğretim modelleri konusu, bir dersin “arka plan mantığını” anlamaya yarar. AGS’de de tam bu nedenle sık sorulur. Çünkü öğretmenin yaptığı tek bir etkinlikten çok, öğretim sürecini nasıl tasarladığı önem kazanır.

Öğretim modeli nedir?

Öğretim modeli, öğretim sürecinin genel örgütleniş biçimini anlatır. Yani öğretimin hangi ana mantıkla yürütüldüğünü gösterir. Stratejiden farklı olarak daha geniş bir yapılandırma mantığı sunabilir; yöntem ve tekniklerin nasıl bir düzen içinde kullanılacağını etkiler.

Başka bir ifadeyle öğretim modeli, “sınıf nasıl işleyecek, öğrenciler nasıl ilerleyecek, öğretmen nasıl rehberlik edecek?” sorularına daha üst düzey bir cevap verir.

İş birlikli öğrenme

İş birlikli öğrenme, öğrencilerin küçük gruplar hâlinde birlikte çalışarak hem kendi öğrenmelerinden hem de grup arkadaşlarının öğrenmesinden sorumlu olduğu yaklaşımdır.

Bu modelde amaç sadece öğrencileri aynı masaya oturtmak değildir. Gerçek iş birlikli öğrenmede ortak amaç, olumlu bağımlılık, yüz yüze etkileşim, bireysel sorumluluk ve grup sürecini değerlendirme gibi unsurlar bulunur.

Temel özellikleri

• Öğrenciler ortak hedef için çalışır.
• Her öğrenci grubun başarısına katkı sunar.
• Bireysel sorumluluk vardır.
• İletişim, yardımlaşma ve sosyal beceriler gelişir.

Tam öğrenme

Tam öğrenme yaklaşımına göre uygun koşullar sağlandığında hemen her öğrenci öğrenebilir. Buradaki temel düşünce, öğrenciler arasında öğrenme kapasitesinden çok öğrenme hızı ve ihtiyaç duyulan destek bakımından fark olduğu yönündedir.

Bu modelde konu işlendikten sonra öğrencilerin öğrenme düzeyi yoklanır. Eksik öğrenmeler varsa düzeltme ve tamamlama etkinlikleri yapılır. Yani amaç yalnızca konuyu anlatıp geçmek değil, öğrencinin gerçekten öğrenmesini sağlamaktır.

Tam öğrenmenin temel mantığı

Bireyselleştirilmiş öğretim

Bireyselleştirilmiş öğretim, öğrencilerin ilgi, hazırbulunuşluk, öğrenme hızı ve ihtiyaç farklılıklarını dikkate alarak öğretimi kişiye göre uyarlayan yaklaşımdır.

Burada temel fikir, bütün öğrencilerin aynı içeriği aynı hızda ve aynı biçimde öğrenmek zorunda olmadığıdır. Kimi öğrenci daha çok tekrar ister, kimi daha hızlı ilerler, kimi farklı materyale ihtiyaç duyar.

Bu yaklaşımın belirgin yönleri

• Öğrenci farklılıkları dikkate alınır.
• Hız, içerik veya materyal kişiye göre uyarlanabilir.
• Öğrenci kendi öğrenme sürecinde daha etkin olabilir.

Programlı öğretim

Programlı öğretim, içeriğin küçük ve mantıklı adımlara bölünerek öğrencinin aşamalı biçimde ilerlediği öğretim anlayışıdır. Her adımın sonunda öğrenciden tepki alınır ve hemen dönüt verilir.

Bu yaklaşım özellikle bireysel hız, küçük adımlar, etkin katılım ve anında düzeltme açısından önemlidir.

Temel ilkeleri

• Küçük adımlar
• Etkin katılım
• Anında dönüt-düzeltme
• Bireysel hız
• Başarıyla ilerleme

Mikro öğretim

Mikro öğretim, özellikle öğretmen adaylarının belirli öğretim becerilerini kısa süreli ve küçük ölçekli uygulamalarla geliştirmesine yönelik bir tekniktir.

Kısa bir ders anlatımı yapılır, bu anlatım gözlenir ya da kayda alınır, sonra değerlendirilir ve geliştirilir. Böylece öğretmen adayı sınıf yönetimi, anlatım, soru sorma, dönüt verme gibi becerilerini kontrollü ortamda geliştirme fırsatı bulur.

Modelleri ve yaklaşımları birlikte karşılaştırma

Sınavda bu konu nasıl sorulur?

1. İş birlikli öğrenme soruları

Öğrencilerin grup hâlinde ortak hedefe yönelmesi ve herkesin hem kendinden hem gruptan sorumlu olması iş birlikli öğrenmeyi düşündürür.

2. Tam öğrenme soruları

Konu işlendikten sonra eksik öğrenmelerin belirlenmesi ve bu eksiklerin tamamlanmasına dönük ek öğretim yapılması tam öğrenme yaklaşımıdır.

3. Bireyselleştirilmiş öğretim soruları

Öğrencilerin kendi hızında ilerlemesi, materyalin farklılaştırılması ve kişisel ihtiyaçların dikkate alınması bu başlığa götürür.

4. Programlı öğretim ve mikro öğretim soruları

Küçük basamaklar ve anında dönüt programlı öğretime; öğretmen adayının kısa ders sunup geribildirim alması mikro öğretime çıkar.

Sık karıştırılanlar

1. Grup çalışması ve iş birlikli öğrenme

Her grup çalışması iş birlikli öğrenme değildir. İş birlikli öğrenmede olumlu bağımlılık ve bireysel sorumluluk temel şarttır.

2. Tam öğrenme ve bireyselleştirilmiş öğretim

Tam öğrenmede ana vurgu eksik öğrenmenin tamamlanmasıdır. Bireyselleştirilmiş öğretimde ise öğrenci farklılıklarına göre öğretimin uyarlanması daha baskındır.

3. Programlı öğretim ve tam öğrenme

İkisi de aşamalı ilerleme ve öğrenmeye odaklanıyor gibi görünür; ancak programlı öğretimde küçük adımlar ve anında dönüt, tam öğrenmede ise izleme ve düzeltme daha belirgindir.

4. Mikro öğretim ve gösterip yaptırma

Mikro öğretim öğretmen adayının beceri geliştirmesine yöneliktir; gösterip yaptırma ise öğrencinin beceri kazanmasına dönüktür.

Ders sonu mini test