AGS Sayısal Yetenek 73 - Mantıksal Muhakeme Problemleri 2

2026 AGS Hazırlık • Sayısal Yetenek

Ders 73: Mantıksal Muhakeme Problemleri 2

Bu derste mantıksal muhakeme problemlerinin ikinci katmanına geçiyoruz. İlk derste temel sıra, yerleştirme ve tablo kurma mantığını kurmuştuk. Burada ise soru biraz daha yoğunlaşacak: çok koşullu dizilimler, birden fazla değişkene bağlı eşleştirmeler, olasılık kümeleri, kesin bilgi ile mümkün bilgi arasındaki sınır ve gereksiz denemeyi azaltan çözüm düzeni üzerinde duracağız. Amaç yine aynı: soruyu karmaşıklaştırmak değil, karmaşıklığı düzenleyebilmek.

Detaylı konu anlatımı Çok koşullu mantık soruları Kesin-mümkün-imkânsız ayrımı Mini testli

Ders hedefleri

Birden fazla koşulun aynı anda işlendiği mantıksal muhakeme sorularını düzenli biçimde çözebilmek,
Kesin bilgi, olası bilgi ve imkânsız durum ayrımını şıklarda güvenle uygulayabilmek,
Tablo, blok ve eleme yöntemlerini aynı soruda birlikte kullanabilmek,
Hızlı çözüm uğruna zihinden tahmin yürütmek yerine kontrollü çıkarım yapabilmek.

Bu dersten beklenen ana kazanım Soru uzadığında paniğe kapılmadan, bilgiyi katman katman işlemeyi ve her yeni koşulun tabloyu nasıl daralttığını görebilmelisin.

Konu neden önemli?

Mantıksal muhakeme sorularının ikinci düzeyinde asıl zorluk işlem değil, bilgi yoğunluğudur. Bir kişi bir yere gelemez, biri diğerinin hemen sağında olur, başka biri belirli bir derse giremez, üstelik gün veya renk gibi ikinci bir değişken daha eklenir. Bu durumda öğrenci çoğu kez bilgiyi zihninde taşımaya çalışır ve soru olduğundan daha zor görünür.

Oysa bu tip sorular, doğru okunduğunda parçalar hâlinde çözülür. Sabitler bulunur, yasaklar işlenir, bloklar kurulup olasılıklar azaltılır. Yani başarıyı belirleyen şey çok hızlı düşünmek değil, düzenli düşünmektir.

Sınav notu Zor görünen mantık sorularının önemli bir kısmı, aslında fazla bilgi içerdiği için değil; bilgi doğru sırada işlenmediği için zaman kaybettirir.

İkinci düzey mantık sorularında ne değişir?

İlk düzey sorularda çoğunlukla tek eksenli bir düzen vardı: sıra, yer, eşleştirme ya da oturma düzeni. İkinci düzeyde ise bu eksenlerin üstüne yeni katmanlar gelir. Örneğin altı öğrenci sadece sıraya dizilmez; aynı zamanda farklı kulüpleri temsil eder, farklı renkte kartlar alır veya farklı günlerde sunum yapar.

İkinci düzey mantık sorusu = Temel düzen + ek koşullar + yasak alanlar + zorunlu bloklar + kesin / olabilir sorgusu

Bu yüzden artık yalnızca bir tablo açmak yetmez; hangi bilgiyi önce işleyeceğini de seçmek gerekir. En güçlü bilgi önce işlenir, ardından ona bağlı sınırlamalar eklenir.

Güçlü bilgi ile zayıf bilgi ayrımı

Mantık sorularında her koşul aynı değerde değildir. Bazı koşullar doğrudan yer verir, bazıları yalnızca sınır çizer. Güçlü bilgiyi önce işlemek çözümü ciddi biçimde hızlandırır.

Bilgi türü	Örnek	Çözümde etkisi
Doğrudan yer veren bilgi	"A üçüncü sıradadır."	Hemen tabloya sabitlenir.
Blok oluşturan bilgi	"B, C'nin hemen solundadır."	İki kişiyi birlikte düşünmeyi sağlar.
Yasak koyan bilgi	"D ilk sırada değildir."	Olasılık alanını daraltır.
Karşılaştırma bilgisi	"E, F'den önce gelir."	Tam yer vermez ama sıralamayı sınırlar.
Seçici bilgi	"G ya ikinci ya dördüncü sıradadır."	İki olasılıklı dallanma kurar.

Pratik ilke Önce sabit yer veren ve blok oluşturan bilgileri işle. Sadece "önce gelir" gibi daha zayıf bilgileri, tablo biraz daraldıktan sonra kullan.

Çok değişkenli sorular nasıl yönetilir?

Bazı sorularda tek tablo yetmez; çünkü kişi, gün, ders, renk, salon gibi iki veya üç farklı küme aynı anda vardır. Bu durumda yapılacak iş zihinden bütün ilişkileri taşımaya çalışmak değil, kümeleri ayırmaktır.

1. Önce ana ekseni bul: sıra mı, gün mü, oda mı, masa mı?

2. İkinci kümeyi belirle: kişi, ders, renk, kulüp gibi.

3. Gerekirse iki ayrı tablo kur: biri sıra için, biri eşleştirme için.

4. Kümeleri karıştırma; önce yerleşim, sonra özellik eşleştirmesi yap.

En sık hata Kişi bilgisiyle renk bilgisini aynı anda zihinden taşımaya çalışmak, yanlış çıkarıma neden olur. Soruyu kısa tutan şey hızlı düşünmek değil, düzen kurmaktır.

Olasılık dalları nasıl kontrol edilir?

Bazı mantık sorularında tek bir tablo hemen oluşmaz. Bir koşul iki ayrı ihtimal bırakır. İşte bu durumda dallanma yöntemi kullanılır. Ancak her ihtimali sonuna kadar çözmek gerekmez; güçlü koşullar çoğu zaman dallardan birini hızlıca eler.

Dallanma mantığı = İki olasılığı kısa notla ayır → Her dala ortak yasakları uygula → Çelişen dalı ele → Kalan düzenle devam et

Örneğin "K ya 2. ya 5. sıradadır" bilgisi geldiyse iki küçük senaryo açılır. Sonra diğer koşullar bu iki senaryodan birini bozuyorsa o senaryo kapatılır. Böylece soru dağılmaz.

Kesin olarak söylenebilir, olabilir, olamaz

İkinci düzey mantık sorularında şıkların büyük kısmı bu üç eksende gelir. Bu yüzden sorunun asıl istediği şeyin hangisi olduğunu ayırt etmek çok önemlidir.

Soru türü	Ne aranır?	Nasıl test edilir?
Kesin olarak söylenebilir	Her geçerli düzende doğru olan ifade	Karşı örnek aranır; yoksa kesindir.
Olabilir	En az bir geçerli düzende doğru olan ifade	Tek bir geçerli örnek yeterlidir.
Olamaz	Hiçbir geçerli düzende oluşmayan ifade	Koşullarla çelişki aranır.

Altın kural "Olabilir" sorusunda tek örnek yeterlidir. "Kesin" sorusunda ise tek örnek yetmez; o bilginin her geçerli düzende doğru olması gerekir.

Blok + yasak + karşılaştırma bilgisi birlikte nasıl kullanılır?

Orta ve zor düzey mantık sorularında genellikle bu üç bilgi türü birlikte gelir. Örneğin A ile B yan yanadır, C uçta değildir, D ise E'den sonra gelir. Bu durumda bir bilgi diğerinden bağımsız düşünülmez.

Sıra

Not

Uç

Blok bilgisi önce birlikte hareket edecek ögeleri belirler.

Yasak bilgisi blokların hangi yerlere sığamayacağını gösterir.

Karşılaştırma bilgisi kalan olasılıkları sıralama yönünde daraltır.

Yani bu tür sorularda tek bir koşulu çözmeye çalışmazsın; koşulların birbirini nasıl daralttığına bakarsın. İyi çözüm burada doğar.

Zor görünen sorularda izlenecek yol

1. Sorunun ana düzenini belirle. Sıralama mı, masa düzeni mi, gün eşleştirmesi mi?

2. Doğrudan yer veren bilgileri hemen işle.

3. Bitişik blokları ayrı bir not olarak kur.

4. Yasak alanları tabloya işle; boş bırakmak yerine görünür kıl.

5. Gerekirse iki kısa olasılık dalı aç, ama gereksiz uzatma yapma.

6. Şık soruluyorsa önce en belirgin çelişki veya örnek üzerinden eleme yap.

Süre yönetimi Mantık sorularında zaman kaybettiren şey çoğunlukla soru değil, düzensiz çözüm denemeleridir. Beş saniye tabloya ayırmak, bir dakika deneme-yanılmadan iyidir.

Örnek soru mantığı nasıl yorumlanır?

Altı öğrencinin pazartesiden cumartesiye kadar altı farklı günde sunum yaptığını düşün. Şu koşullar verilsin: M salı günü değildir, N, P'den önce sunum yapar, R ile S art arda değildir, T cuma günündedir. Bu soruda yapılacak ilk iş öğrencileri günlere dizmek, sonra sabit günü işlemek, ardından önce-sonra ilişkisini not etmek ve art arda olmama bilgisini yasak çift olarak düşünmektir.

Dikkat edilirse burada hiçbir işlem yoktur; ama ciddi bir düzen ihtiyacı vardır. Mantıksal muhakeme soruları tam da bu nedenle sayısal yetenekte yer alır: sayıdan çok düzen ve çıkarım becerisi ölçer.

Sık yapılan hatalar

1. "Önce gelir" ifadesini "hemen önce gelir" gibi okumak

Bu hata tüm tabloyu bozar. Soruda bitişiklik varsa açıkça belirtilir. Belirtilmiyorsa araya başka kişiler girebilir.

2. Kesin bilgi ile güçlü tahmini karıştırmak

Bazı öğrenciler iki ihtimalden biri daha baskın görünüyorsa onu kesin sanır. Oysa karşı örnek varsa bilgi kesin değildir.

3. Tek tablo yetmezken her şeyi aynı satıra sıkıştırmak

Çok değişkenli sorularda ikinci bir küçük tablo bazen hayat kurtarır. Tek satırda her şeyi göstermek zorunda değilsin.

4. Şıkları en başta denemek

Düzen kurulmadan şıklara bakmak, özellikle uzun sorularda gereksiz tekrar yaratır. Önce sistem, sonra şık.

Kritik uyarı Mantık sorularında sezgi bazen yardımcı olur; ama tek başına yeterli değildir. Sezgiyle bulunan sonuç mutlaka tabloya geri dönüp doğrulanmalıdır.

Hızlı tekrar özeti

Mantıksal muhakeme problemleri 2 düzeyinde artık sadece sıraya koymak yetmez; hangi bilginin daha güçlü olduğunu, olasılık dallarının nasıl kontrol edileceğini, kesin bilgi ile olabilir ifadesinin nasıl ayrılacağını ve birden fazla değişkeni aynı düzende nasıl yönetileceğini bilmek gerekir.

Kısa kodlama Önce güçlü bilgi Blokları ayır Yasakları görünür yap Gerekirse dallan Olabilir = tek örnek Kesin = karşı örneksiz Düzen > deneme

Ders sonu mini test

1) Mantıksal muhakeme sorularında aşağıdakilerden hangisi en güçlü bilgi türüdür?

A) A, B'den önce gelir.

B) C uçta değildir.

C) D dördüncü sıradadır.

D) E, F'den sonra olabilir.

2) “Olabilir” tipindeki bir şık için aşağıdakilerden hangisi yeterlidir?

A) Şıkkı sağlayan tek bir geçerli düzen bulmak

B) Bütün şıkları tek tek çözmek

C) Şıkkın her durumda doğru olduğunu göstermek

D) Soru kökünü yeniden kurmak

3) Aşağıdakilerden hangisi çok değişkenli mantık sorularında doğru yaklaşımdır?

A) Bütün bilgileri zihinde tutmaya çalışmak

B) Şıklardan giderek düzen kurmak

C) En uzun koşulu en sona bırakmak

D) Ana ekseni belirleyip gerekirse ikinci tablo kurmak

4) “K, L'nin hemen sağındadır.” ifadesi aşağıdakilerden hangisini kesin olarak verir?

A) K ile L arasında bir kişi vardır.

B) K ve L bitişiktir ve yön bellidir.

C) K solda, L sağdadır.

D) K ilk sıradadır.

5) Aşağıdakilerden hangisi mantıksal muhakeme sorularında en sık yapılan hatalardan biridir?

A) Önce tablo kurmak

B) Yasak alanları not etmek

C) “Önce gelir” ifadesini “hemen önce gelir” gibi okumak

D) Kesin bilgileri sabitlemek

6) Aşağıdakilerden hangisi “kesin olarak söylenebilir” türü sorularda doğru ölçüttür?

A) En güçlü görünen şıkkı seçmek

B) Tek bir örnek düzen bulmak

C) Şıkların uzunluğuna bakmak

D) İfadenin bütün geçerli düzenlerde doğru olması

Ders kapanış özeti Bu dersten tek cümlelik bir sonuç çıkaracaksan şöyle çıkar: Mantıksal muhakeme problemleri 2 düzeyinde başarı, bilgiyi hızla ezberlemekten değil; güçlü koşulları önce işleyip tabloyu adım adım daraltmaktan gelir.