Reduction of Relative Clauses - HTML Ders Materyali

Reduction of Relative Clauses

Bu materyalde sıfat cümleciklerinde kısaltma konusunu adım adım, mantığıyla birlikte öğreneceksiniz. Amaç sadece kalıp ezberlemek değil; hangi yapıda neden V-ing, neden V3, neden to + infinitive ya da neden having + V3 kullanıldığını net biçimde kavramaktır.

Sayfanın sonunda tüm konuları karışık şekilde ölçen 20 soruluk açıklamalı mini test yer almaktadır. Soruların tamamı bu HTML dosyasının içinden çözülebilir.

Konuya Giriş

Relative clause yapıları, bir ismi niteleyen yan cümleciklerdir. Ancak İngilizcede bu yapılar çoğu zaman daha kısa, akıcı ve akademik bir hale getirilebilir. İşte bu işlem reduction of relative clauses, yani sıfat cümleciklerinde kısaltma olarak adlandırılır.

Altın Kural: Kısaltma yapabilmek için relative pronoun ile başlayan bölümdeki fiilin, nitelediği isimle doğru ilişki kurması gerekir. En temel mantık şudur: İsim işi yapıyorsa etken, işten etkileniyorsa edilgen yapı aranır.

Kısaltma yaparken kendine şu 3 soruyu sor:

İsmin önünde the first, the only, the best, the next, anyone, nothing gibi özel bir ifade var mı?
İsim fiili kendisi mi yapıyor, yoksa o eylemden etkileniyor mu?
Yan cümlecikteki eylem ana cümledeki eylemden daha önce mi gerçekleşmiş?

1. Eş Zamanlı Etken ve Edilgen Kısaltmalar

İlk olarak en temel yapıdan başlayalım. Eğer ana cümledeki olay ile relative clause içindeki olay aynı zaman diliminde düşünülüyorsa ya da genel bir durumdan söz ediliyorsa, çoğunlukla şu iki yol kullanılır:

A) Etken Yapı: V-ing

Nitelediğimiz isim, yan cümledeki fiilin öznesiyse yani işi bizzat yapıyorsa, relative pronoun kaldırılır ve fiil -ing alır.

Kalıp: who / which / that + fiil → V-ing

Uzun hali: The student who is studying in the library is preparing for the exam.
Kısaltılmış hali: The student studying in the library is preparing for the exam.

Kütüphanede çalışan öğrenci sınava hazırlanıyor.

Uzun hali: The road which connects the two cities is very dangerous.
Kısaltılmış hali: The road connecting the two cities is very dangerous.

İki şehri birbirine bağlayan yol çok tehlikelidir.

Uzun hali: People who watched the documentary were amazed.
Kısaltılmış hali: People watching the documentary were amazed.

Belgeseli izleyen insanlar hayran kaldı.

Önemli ayrıntı: Cümlenin zamanı present ya da past olabilir. Burada asıl önemli nokta, yapının etken olmasıdır. Bu yüzden geçmiş zamanlı bir anlam olsa bile çoğu kez kısaltma yine V-ing ile yapılır.

B) Edilgen Yapı: V3

Nitelediğimiz isim, yan cümledeki eylemden etkileniyorsa yani işi kendisi yapmıyor; ona o iş yapılıyorsa, relative pronoun ile birlikte be fiili atılır ve geriye fiilin üçüncü hali kalır.

Kalıp: who / which / that + be + V3 → V3

Uzun hali: The car which was parked in front of the school was towed away.
Kısaltılmış hali: The car parked in front of the school was towed away.

Okulun önüne park edilen araba çekildi.

Uzun hali: The poems that are written by this author usually focus on nature.
Kısaltılmış hali: The poems written by this author usually focus on nature.

Bu yazar tarafından yazılan şiirler genellikle doğaya odaklanır.

Uzun hali: The letters which were sent yesterday haven't arrived yet.
Kısaltılmış hali: The letters sent yesterday haven't arrived yet.

Dün gönderilen mektuplar henüz ulaşmadı.

Kısa Uygulama

1) The man ________ a black coat is our new English teacher. (wear)

2) The rules ________ by the committee must be followed. (establish)

2. Zaman Farkı Bildiren Kısaltmalar

Bazen relative clause içindeki eylem, ana cümledeki eylemden daha önce gerçekleşir. İşte bu durumda yalnızca V-ing ya da V3 yetmez; geçmişte tamamlanmışlık anlamını da yansıtmak gerekir.

A) Etken + Zaman Farkı: having + V3

İsim, işi kendisi yapmıştır ve bu eylem ana cümledeki fiilden daha önce tamamlanmıştır.

Kalıp: who had / has + V3 → having + V3

Uzun hali: The detective who had investigated the case previously solved the mystery yesterday.
Kısaltılmış hali: The detective having investigated the case previously solved the mystery yesterday.

Daha önce davayı araştırmış olan dedektif, gizemi dün çözdü.

Uzun hali: The author who has written ten novels so far is currently working on a new book.
Kısaltılmış hali: The author having written ten novels so far is currently working on a new book.

Şimdiye kadar on roman yazmış olan yazar şu anda yeni bir kitap üzerinde çalışıyor.

B) Edilgen + Zaman Farkı: having been + V3

İsim bir eylemden etkilenmiştir ve bu etkilenme ana cümledeki eylemden daha önce meydana gelmiştir.

Kalıp: which had been / was + V3 → having been + V3

Uzun hali: The ancient temple which had been destroyed by the earthquake centuries ago was rebuilt last year.
Kısaltılmış hali: The ancient temple having been destroyed by the earthquake centuries ago was rebuilt last year.

Yüzyıllar önce depremde yıkılmış olan antik tapınak geçen yıl yeniden inşa edildi.

Uzun hali: The valuable painting which had been stolen from the museum in 1990 has finally been recovered.
Kısaltılmış hali: The valuable painting having been stolen from the museum in 1990 has finally been recovered.

1990'da müzeden çalınmış olan tablo sonunda bulundu.

Dikkat: Bazı cümlelerde zaman farkı olmasına rağmen yalnızca V3 de görülebilir. Ancak having been + V3 yapısı, tamamlanmışlık ve öncelik anlamını daha açık verir.

Kısa Uygulama

3) The scientists, ________ experiments for over a decade, finally published their discovery. (conduct)

4) The antique vase, ________ in the attic for fifty years, was sold at the auction. (hide)

3. To + Infinitive ile Kısaltma

Şimdi daha özel bir alana geçiyoruz. Eğer ismin önünde belirli işaret kelimeleri varsa, artık V-ing ya da V3 değil; çoğunlukla to + infinitive yapısı aranır.

Bu yapıyı tetikleyen yaygın ifadeler:

the first, the second, the last
the best, the most, the tallest
the only, the next
someone, anyone, nobody, nothing, anything

A) Etken Durum: to + V1

Özel ifade var ve isim işi kendisi yapıyorsa to + fiil kullanılır.

Uzun hali: Neil Armstrong was the first man who stepped on the moon.
Kısaltılmış hali: Neil Armstrong was the first man to step on the moon.

Neil Armstrong aya ayak basan ilk insandı.

Uzun hali: I have nothing that I can say to you.
Kısaltılmış hali: I have nothing to say to you.

Sana söyleyebileceğim hiçbir şey yok.

B) Edilgen Durum: to be + V3

Özel ifade var ama isim eylemden etkileniyorsa, bu kez to be + V3 kullanılır.

Uzun hali: He is the only candidate who will be interviewed today.
Kısaltılmış hali: He is the only candidate to be interviewed today.

Bugün mülakata alınacak tek aday odur.

Uzun hali: The next topic which will be discussed is very important.
Kısaltılmış hali: The next topic to be discussed is very important.

Tartışılacak bir sonraki konu çok önemlidir.

Kısa Uygulama

5) Is there anyone ________ me with this heavy box? (help)

6) The first book ________ by Johannes Gutenberg was the Bible. (print)

4. To + Infinitive Yapılarında Zaman Farkı

Bazen hem özel ifade vardır hem de eylem geçmişte tamamlanmıştır. O zaman normal to + V1 yerine perfect infinitive kullanılır.

A) Etken + Zaman Farkı: to have + V3

Uzun hali: Michael Smith is the first person who discovered how to change DNA.
Kısaltılmış hali: Michael Smith is the first person to have discovered how to change DNA.

Michael Smith DNA'nın nasıl değiştirileceğini keşfeden ilk kişidir.

Uzun hali: She is the only student who passed the exam last year.
Kısaltılmış hali: She is the only student to have passed the exam last year.

Geçen yıl sınavı geçen tek öğrenci odur.

B) Edilgen + Zaman Farkı: to have been + V3

Uzun hali: Africa is the only continent which was colonised completely.
Kısaltılmış hali: Africa is the only continent to have been colonised completely.

Afrika tamamen sömürgeleştirilmiş tek kıtadır.

Uzun hali: This is the oldest artifact that was found in this site.
Kısaltılmış hali: This is the oldest artifact to have been found in this site.

Bu, bu alanda bulunmuş en eski eserdir.

Yorum: Sınavlarda bazen hem to be V3 hem de to have been V3 seçenekleri anlam yakınlığı nedeniyle kafa karıştırabilir. Zaman farkı çok net vurgulanıyorsa perfect infinitive tercih edilir.

5. Özet Tablo

Durum	Etken	Edilgen
Eş zamanlı / genel durum	V-ing	V3
Zaman farkı / öncelik	having + V3	having been + V3
Özel ifadeler (the first, the only, anyone...)	to + V1	to be + V3
Özel ifadeler + zaman farkı	to have + V3	to have been + V3

6. Karışık Alıştırmalar

Aşağıdaki kısa uygulamalar, konu geçişlerini sağlamlaştırmak için hazırlanmıştır.

7) The students ________ for the bus are getting impatient. (wait)

8) Any product ________ in this factory goes through strict quality control. (make)

9) The thieves, ________ by the security cameras, were arrested the following day. (catch)

10) ________ French for five years in high school, he easily communicated with the locals in Paris. (study)

Ek Konu: Cümle Başında Kullanılan Kısaltmalar (Participle Clauses)

İngilizcede bazen cümle, V-ing, having + V3, V3 ya da to + V1 ile başlayabilir. Bu yapılar aslında bir relative clause ya da yan cümlenin kısaltılmış halidir ve ana cümledeki özneyle bağlantı kurar.

En önemli kural: Cümle başındaki yapı, ana cümlenin öznesiyle aynı kişi/şey olmalıdır. Aksi halde anlam bozulur.

1) V-ing ile Başlayan Cümleler (Etken)

Özne eylemi kendisi yapıyorsa kullanılır.

Uzun hali: As she was walking down the street, she saw an accident.
Kısaltma: Walking down the street, she saw an accident.

Sokakta yürürken bir kaza gördü.

2) Having + V3 (Etken + Zaman Farkı)

Eylem önce tamamlanmışsa kullanılır.

Uzun hali: After he had finished his homework, he went out.
Kısaltma: Having finished his homework, he went out.

Ödevini bitirdikten sonra dışarı çıktı.

3) V3 ile Başlayan Cümleler (Edilgen)

Özne eylemden etkileniyorsa kullanılır.

Uzun hali: As it was built in the 18th century, the house is very old.
Kısaltma: Built in the 18th century, the house is very old.

18. yüzyılda inşa edildiği için ev çok eskidir.

4) Having been + V3 (Edilgen + Zaman Farkı)

Uzun hali: After it had been damaged in the storm, the bridge was closed.
Kısaltma: Having been damaged in the storm, the bridge was closed.

Fırtınada hasar gördükten sonra köprü kapatıldı.

5) To + V1 ile Başlayan Cümleler (Amaç)

Bu yapı genellikle amaç bildirir.

To learn English effectively, you must practice regularly.

İngilizceyi etkili öğrenmek için düzenli pratik yapmalısın.

Kritik hata: Yanlış özne kullanımı

❌ Walking down the street, the car hit me. (Araba yürümüyor!)
✔ Walking down the street, I was hit by a car.

7. 20 Soruluk Karışık Final Testi

Bu bölümde tüm konular karışık şekilde ölçülür. Her sorudan sonra doğru cevabı ve nedenini görebilirsiniz. Önce kendiniz çözmeye çalışın, sonra kontrol edin.

Puan: Henüz hesaplanmadı

Durum: Soruları çözmeye başlayabilirsiniz.